Monday, September 26, 2011

Жорлонгийн ХӨГЖИЛ-ийн түүх

Дөрвөн жилийн өмнө нэг байшинд ажилд орлоо. Одоо ч гэсэн ажилласаар л байгаа. Анх орох үед 3 жорлонтой байсийн. Нэг давхарт нэг ширхэг. Хоёр нь эмэгтэйчүүдийнх, нэг эрэгтэйчүүдийнх. Гэхдээ таних тэмдэг байхгүй ч хүмүүс тэгж л ойлгодог байсан. Гэхдээ эрэгтэйд нь эмэгтэйчүүд орчдог байсын. Ээ дээ Энэ хүүхнүүд үү? Суулгуурынх нь хаалга нь цоожлогддоггүй байсанд болсон уу? Яасан мэдкү. :P

Би нэг энэ зурган байгаа шиг шээлтүүр лүү нь шээхгүй юу. Тэгсэн хажууд ус буцалгагчиндаа ус хийжийсэн хүүхэн “Чи ямар бүдүүлэг залуу вэ?” гэж наасийшд. Өөрөө эрэгтэйчүүдийн жорлонд орж ирчээд.

Дараа нь 00-д засвар оров. Суултуурынх нь хаалга засагдсан. Хаалга тус бүрдээрээ эрэгтэй, эмэгтэй хүний зурагтай болов. Гэхдээ эмэгтэйчүүд бас хормойгүй хүний зурагтай өрөөнд ороол байсан. Энэ жорлонгийн ч биш, зассан хүмүүсийх ч биш, хэрэглэгчдийн л буруу. Гэхдээ заргалдах баримттай болсондоо тунчиг баяртай байсан.

Дараа нь дахиад засвар оров. Жорлонг бүрт нэжгээд нэг суултуур нэмэгдэв. Би инкэд эмэгтэйчүүдийхэд нь нэмэгдснийг нь яаж мэдсийм бол? Бас угаалтуурын өмнө тольтой болсон. Энэ арзгар надад нээх ач холбогдолтой байгаагүй ч үсээ гээлддэг хүмүүст тун сайшаалтай болсон нь дамжиггүй. Бичяху. Нусаа гацартаа наагаад явжээсэн ч тоохгүй. :D

Дахиад супер засвар оров. Доод давхрын (хоёрдугаар давхар. Угаасаа 2 3 4 давхарт л гурван жорлонтой 4 давхар байшин) жорлонгоос эхэлсийн. Нөгөө нэг том жорлонгий чинь хоёр хуваагаад, нэмж хаалга гаргаад, хаалга тус бүрт нь эрэгтэй эмэгтэй хүний зураг наагаад... ҮҮ ЭРЧҮҮДИЙН ЖОРЛОН ХОЁР БОЛЦОН. :D За энэ нээх чухал биш. Эмэгтэй хүний зурагтай хаалганы цаана хоёр суултуур, нэг угаалтуур, эрэгтэй хүний зурагтай хаалганы цаана 1 угаалтуур, нэг суултуур, хоёр шээлтүүр тавьж өгөв. Энэ хооронд хоёр давхрын соёлтой хүүхнүүд л дөрүүн давхарлуу гаркэж жоохон зовсон байхдаа.

Гэхдээ тэр давхрын эрэгтэйчүүдийн жорлонг жоохон асуудалтай хийцэн. Тэр нарийхан жорлонгий чинь хаалга онгойнгуут хана дагасан шээлтүүрт зогсож байгаа хүн шууд харагддаг. :P

Гэхдээ энэ алдаа засагдсан. Гурав дөрүүн давхарт шээлтүүрийг суултуурын тасалгааны цаана байрлуулснаараа энхрийхэн эмзэгхэнийг минь анхдагч зорилтынх нь дагуу ашиглагдаж байхад өөр хэн нэгэн зөвшөөрөлгүй харах аргагүй болсийм. Ингээд давхар бүрт нэжгээд нэг эрэгтэй, нэг эмэгтэй жорлогтой болсноор жээндэрийн асуудал ч шийдэгдсийм.

Гэхдээ (Энэ гуруун догол мөр яагаад нэг үгээр эхэлчив?) лайтай үнэртэй байсандаа харин ч нэг. Хажуугаар нь гарахын арга байхгүй. Энэнд харинч нэг нөгөө хүүхнүүд буруугүй. Засвар хийжаагаа хүмүүс л байхгүй юу. Буруу зөрүү холбож хаяад. Ус мус алуудаад, балиартаад ... өөрсдөө л шээхгүй гэсэн шиг. (Уучлаарай, бие засах гэдэг чинь их ерөнхий үг шүү хүмүүс ээ) Гэхдээ (ямар азаар догол мөр биш вэ?) тун удахгүй засагдсан. Бүр доторхи угаалтуур,  шээлтүүр, суултуур, түүнийг тойрсон тасалгаа, тэдгээрийг холбосон шугам хоолой, шил толь бүгд шинэ. Тэр тасалгаа бүр мебел шиг л болсон. Ус ч алдахаа байсан. Үнэр ч дарагдсан. Орж хүндрэхдээ сэжиглэхээ ч байсан.
Одоо гэхдээ жоохон жоохон асуудал бий бий. Энэ янзаараа шийдэгдээ л явна. 

Хэрэглэж балиартуулжаагаа хүмүүс нь ч засагдаал байгаа. Аль аль нь засагдчуул байнгын 00-ын цаастай ч болох байх.

Ер нь тэгээд хөгжил гээч нэг дор биш, нэгсэг алхмуудаар дамжиж ирдэг эд байх нь байна. Эдгээр шатуудад тэр хоёр давхрын соёлтой хүүхнүүд шиг хүмүүсийг бас хэлмэгдүүлээл авдаг байх нь байна. Магадгүй хүмүүс бяд нь тэвчээртэй хүлээцтэй, за тэгээд соёлжоод явчуул бүүр ч хурдан л болдым билүү? За за энэнээс цааш мэдхээ байчлаа.


Monday, September 19, 2011

Хандлага ба Хятад

Түвд, Санскрит, Оросыг нь эс тооцвол өвөө маань яах аргагүй Манж, Хятад хэлтэй хүн байсан. Хятад хятаддаа симплифаяд биш, трэйдишинал Чаянис гээл бодчих. Нотлох баримт даанч алга.

Жинхэнэ нотлох баримт гээд бичиг баримтын цүнхээ ухтал Эрээнэнградад тууж явсан байх юм. Говь нутгийн хүү 90-ээд онд өөр хаачихвээ дээ. Тэр үед хүүхдүүд урагшаа гадаад паас биш А4-ын цаасыг босоогоор нь хуваагаад 3 нугалчихсан юм шиг цаасаар гардаг байсын. Нэрийг нь санахгүй л байна.

Шилжилтийн үед бор давснаас өөр зүйлгүй лангууг Хятад бараа эхэлж дүүргэснээр бид өлслөнгөөс аврагдсан. Энд баримт биш гэрчүүд дуудвал арай амархан. Зөндөө л хордоцгоосон. Одоо ч хордоцгоосоор. Тэглээ гээд энэ тэдний биш бидний буруу их ээ.

Баавгайн савар гэж хулхидаж зарах гэж баахан тэмээнүүдийн минь хөлийг нь тасар татаад аваад явчихсан Хятадуудад бид өндөр татвар оноож чадаагүй нь харамсалтай.



Дунд ангид Хуанжу гэгт дурлаж явсаан. Хүүхэнд нь биш кинонд нь. Тэрнээс өмнө Чаки Чан, Бүрслээ, Цас уулын нисдэг үнэгийг Терминатор, Вандаамаас илүү ойлгож үзэж сонирхож шохоорхож явсан. 25-р суваг тэр үед төгсгөлийн ангиудыг нь кино театрт гаргаж байсанд нь жоохон гомдмоор. 500 төгрөгөөр үзэх гэж бөөн юм болсон санагдана.

Хятад Орос Монгол Канад Америк ямар ч бизнесмен бага мөнгөөр ихийг авахыг хүснэ. Нүүрс, жонш гэх мэт байгалийн баялгийг маань түүхийгээр нь зөөж байгаа Хятадуудаас томоохон татаас авчих дорвитой шиг дарга сонгочих ухаан мэдлэг байсангүйдээ бид буруутай.

Олны танил дуучин нь хүртэл шавар тагз сонгосон болсон түүх бий. Эмэгтэй хүн цагаан зээр хоёрт нутаг байдаггүйг бодоход энгүй талдаа тогтоож чадаагүй эрчүүд бид илүү буруутай.

Байрны үнэ өндөр байгаад Синглэтон буруутай юм уу гэмээр бизээр нэг гомдол. Бүр ч өндөр байж болох л байсан. Өөрсдөө чадахгүй болохоор урдаас хэдэн шаахайны мөр орж ирээд энэ хэдэн барилгын зардал хийгээд цаг хугацааны алдагдлыг багасгаж байх юм.

Гэхдээ тэд нар нь энгийн мань мэтийг битгий хэл цагдаа цэргийнхнийг минь зодож дооглоно. Бага балчир насны омголон сэтгэл хөдлөлдөө хөтлөгдөн барилгын хашаа шатааж, рестораны цонх хагалж явсан. Эцэст нь бодоход нутагтаа сууж байж хэдэн муусайн бичиг үсэггүй хужаад дээрэлхүүлж байгаадаа тэдэнд гомдох биш өөрөө өөрсөддөө л гутармаар.

Хятадууд бидэнд сайн муу олон зүйл өгчээ. Сайныг нь дурсахгүй мөртлөө мууг нь овойц оцойлгоно. Хөөрхий тэнд чинь ч гэсэн өнөө маргаашийн хоолоо олох гэж өдрийн 2 доллараар ажиллаж буй 400 сая хүн байшд. Манайд бол хагас өдөр гуйлга гуйгаад л олно доо тжр мөнгийн. Тэглээ гээд өмөөрөх гээгүй ээ. Муу зүйл хийж байгаа нь биднээс өөрсдөөс минь л болж. Энэ хандлагыг олох цаг болжээ.

Monday, August 29, 2011

Найз бүсгүйчүүдээс найз залуудаа илгээх захидал

Зиа энэ удаад ялдам хөөрхөн охиддоо зориулаад шинэхэн найз залуугаа ямархуу захиа бичихийг хэлж өгье. Анхааралтай уншаарай. Шууд хуулж тавиад өгчихсөн ч болно.

Сайн байна уу? Хайрт минь, 


Амьдрал баян шүү дээ миний найз. Бид хоёр дөнгөж эхэлж байгаа болохоор цаашид салж ч магадгүй. Яасан ч байсан энэ захиаг ерөөсөө хаяж болку шүү. Гэхдээ шинэ найз охинтойгоо муудкээдийвал хая хая. Өөрөө л мэд. Энэ нээх чухал биш.

За за, жоохон муу ёртой юмаар эхэлчихлээ. Тэхээр байна аа. Сонсжий. Үгүй ээ энэ чинь нээрээ захиа. Уншаад байжий. Илэн далангүй
бичий. Бид чинь хосууд шүү дээ. Хайр нь чамтайгаа ирээдүйд их сайхан амьдарна гэж төсөөлийн. Хэлмээр л байна л даа. Даанч чи миний мөрөөдлийг биелүүлэхэд дэндүү их хөдөлмөрлөж маш их мөнгө олох шаардлагатай болохоор энэ удаад бичихээ болий доо. Чамайгаа баярлуулах гэж байгаа шүү дээ.

Илэн далангүй л байгаа шүү.

Ирээдүйд ер нь юу ч тохиолдож магадгүйшдээ. Эмэгтэй хүн чинь дасаж дурладийн
МЭДЭЭ!!! Одоогоор чи миний мөрөөдлөөс жоохон хямдхан л байна. Гэхдээ л хүмүүс үнэтэйгээс өмнө хямдханыг авдаг болохоор найз нь чамтайгаа ямар ч байсан нэг хэсэгтээ хамт байжийнаа. Өөрийгөө үнэд өөрийгөө оруулахын тулд дарс шиг л байх хэрэгтэй байна даа миний найз. Удаан хадгалах тусам үнэд ордог дарс шиг. Хужаагийн хулхи дарс биш шүү. Тийм болохоор мөнгөө сайн хураагаарай

Хайр нь чамдаа хэзээ ч мартагдахгүй, дахин давтагдашгүй бэлэг өхгэж л ингэж илэн далангүй бичиж сууна. Ойлгоорой Уг нь биеэ өгчих
мөөр байна л даа. Даанч найз нь аль эрт тавиад туучихсан. :Р Энэ чинь амьдрал шүү дээ. Амьдрал гэснээс....

Найз нь ээжид чинь сто дургүй шүү. Тийм болохоор хадмындаа нэг ч хоноку гэж боддийн. Урьдны хадам тэр бодлий минь бүүр баталчихсан. Яахав, чамайг архи ууж ирээд байвал ээжид чинь ховолж уйлж хонож магадгүйл юм. Тэхээр чи эхлээд байр аваад дараа нь архинаас гарах хэрэгтэй байх нь... 
Нээрээ найз нь охинтой болмоор байгаа. Тэгээд тэрэндээ ёстой гоё нэр өгнө өө. Чи битгий хүү гээд байгаарай. Найзад нь хүү байгаашдээ. Тэгээд ч тэр чинь надад ерөөсөө сайн тус болохгүй байна. Охин л зүгээр юм байна. Гэр орон цэвэрлүүлж, хувц хунар угааж байхад...

гэх мэтээр цааш нь үргэлжлэх нь байшд. Тэгээл хутга бүлүүлцэн зүрхнээс дуссан цус хундганд орж байгаа зивүүүүн зураг зурангуутаа нугалаад уруулаа зузаан буджаагаад лацдах хэрэгтэй.

о.е?


Monday, August 22, 2011

Хотод амьдрах сайхан


Монгол улсын үндсэн хуулиас ... “улсынхаа нутаг дэвсгэрт чөлөөтэй зорчих, түр буюу байнга оршин суух газраа сонгох, гадаадад явах, оршин суух, эх орондоо буцаж ирэх эрхтэй. Гадаадад явах, оршин суух эрхийг үндэсний болон хүн амын аюулгүй байдлыг хангах, нийгмийн хэв журмыг хамгаалахын тулд зөвхөн хуулиар хязгаарлаж болно.

Төрийн ордонд амьдармаар байхын. Нөгөө төрийн хүндэтгэлийн гэрийн хажууд майхнаа хатгачаал суужийвал ямруу? Хууль журам нь уг нь болоод л байна. Оруулдаг болов уу яадаг бол? 

Төв талбай дээр нэг гэр бариад суучдийм бил үү? Өвөлдөө доороосоо жоохон жиндэж л магадгүйм даа. Аан нээрээ дугуй мугуй, ундааны сав хуучин муусайн хувцасаар аргалаад байна даа. Мөнгөтэй болохоороо хааяа нүүрс авнаа авна. Гал бурхан байна даа энэ чинь. Тэгээл жанжныхаа хөшөөний дор хэдэн нүүрсээ хураачаал суужийвал юм юмандаа ойр амар юм даа. 

Поортер оруулахгүй хэвээрээ байгаа юу. Морин тэргээрээ л зөөхөөс. Төв зам дагуу 15 милийн хурдтай сажлуулаал сайхан. Аз болж машины сигнаал хорьцон. Тэхгүй бол муу хотын арилгасан сонгино шиг хүүхэн залуус сигнаалдаад морь үргээгээд нүүрс асгаа хаячихна. Төв зам дээрээс түүх гэж залхуу юм даа.

00-ын асуудал шийдэх хэрэгтэй. Энэ өлсгөлөнгийнхөн яаж зохицуулаад байна? Аргыг нь олно доо тэгээд. Болку бол тэгээд шөнөдөө зохицуулна даа. Жанжны хөшөө гэж том хаалт байхад. Тэрнээс тэр нийтийн 00-д орж мөнгөө үркү ээ. Боль ий.

Шангрилагийнхан тортогоо арилга гээд ирээд байхвий дээ. Яджийхад баруун хойноос их салхилах юм. Гү тэгээд уртлынх нь цэцэрлэгт өөрийн эрхгүй цөөхөн хүн суухым болохоор баярлах ч байхдө тэгээд. Дотроо маасктай суувал барав.

Самар зардаг хүн ойр байх бол уу? Ажилгүй хүн гэртээ самар цөмөөд хаалгаараа хүүхний гуя оноод суужийх шиг жаргал хаа байхав дээ. Хогийг нь шар маактай хүмүүс ирж цэвэрлээл...

Эксэлээ яг хааныхаа хөшөөний урд тавинаа. Хэдэн харуулууд нь харж байг. Тэхгүй тонуулаад хотоор нэг сампирсан машинтай хүн явах нь байна. Яг сайхан урсгал сөрөөл, гэнт буцаж эргээл байжийхад унтарчуул бас хэцүүмдаа. Сайн мануулахгүй бол...

Зиа хө, Ингээд амьдраад л байвал амьдраад л байх нь байна. Хот орчин бараадий байз...

Thursday, August 18, 2011

Гарын таван хуруу сургамжит зохиол

Энэ нь шиг уйланхай байж ерөөсөө болохгүй

Сургамж ихтэй сайхан кино. Нас нь нилээн хэвийснийн яг өмнө байгаа 5 хүүхэдтэй гэр бүл гарна. Аан биш. Нас нь нилээн хэвийснийн яг өмнө байгаа эхнэр нөхөр хоёр 5 хүүхэдтэйм байгаам. Тавын тав шүү. Хүмүүс нь ер нь салж сарниж олон хүүхэд өнчрүүлэхээс зайлсхийгээд цөөхөн хүүхэдтэй болох хэрэгтэйм байгаашд. Өө энэ салах тухай уг нь сүүлд ярих нууц байсийн. Одоо өнгөрсөн. Тэгээд 5 хүүхэд өнчирнө. Аав нь хаяж яваад, дараа нь ээж нь бурхан болоод...

Аавыгаа явахжээхад нь хүүхдүүд нь араас нь машин нтр-ийг нь түрж өгдийн. Хөөрхийс мэдээгүй л дээ. Харин таанууд энэ алдааг ерөөсөө давтаж болохгүй. Аавыгаа гэрээсээ гарах бүрт нь ууртай байна уу гэж сайн шалгаж байх хэрэгтэй.

Энэ кинон дээр бол аавын нэр Шагдар. Дандаа л муу муухай дээр явж байхын энэ нэр. Угийн ч муу хүмүүс. Ямар сайндаа хүүхдээ хашааны гадна үлдээгээд хадчихаж байхав дээ. Хүүхдээ биш. Хашаагаа шүү. Тэрнээс энэ тийм аймшгийн кино биш.

Шагдар хүүхэлдэйн театрын жүжигчин, нэг залуухан, секси, нэг охинтой ганц бие хүүхэн дээр очно. Нэрийг нь санахгүй намайг буруугаар ойлгож болохгүй шүү. Шаагий хүүхэнд болсон уу? Байранд болсон уу? гэдэг нь тодорхой харагдахгүй. Ямартай ч нөхрөө алдахыг хүсэхгүй байгаа хүүхнүүд гэргий хүний “журамт үүрэг” –т байнга суралцаж,  мөнхийн залуу байх хэрэгтэй. Үүний чинь л тулд баахан хагалгаа зохиогдож байшд. Бас байртай байвал их зүгээр.

Зиа, удку ээж чад. Тэгээд л нөгөө таван хүүхэд нусаа хацартаа наана даа харин ч нэг. Том эгч сургуулиасаа гараад муу 4 дүүгээ тэжээх гээд. Бас өөртэйгөө л дөө. Ингээд бодохоор социализмд ч бас ядуучууд байсан л юм байна. Яджийхад тэр нэг дүү нь айлын цонх хагалаад, хамаг мөнгөө өрөнд өгөөд. Дотор нь хүн байгаа эсэхийг нь харж марж мэддэггүй дурак уу?

Баахан юм аа бас зарна аа хөөрхий. Гэхдээ мангар санаатай. Өөрт нь дурлацан хүний нүдэн дээр зарж марж энтэр. Бас бодууштай л санаа. Надад чинь ... :P

За тэгээд нөгөө залуудаа найр тавьж өгнө өө яахав. Уг нь эхлээд “Чамд ирээдүйн Шагдар биш гэсэн баталгаа байхгүйшд” гээд л баахан үнэд орно. Тэгэнгүүт Бат-Өлзийгийн царай хувьсгээл, манай эмээгийн сүүний тогоо шиг харлаал явчдийн. Гэхдээ хүүхнүүд угаасаа худлаа үнэн сайн хандсан бүхэн рүү явж байдаг гэнэн хөнгөн амьтас. Тэрийг нь үнэн худлаа нь батлагдаагүй байхад нь юу юугүй давхиж очоод суучихна. Үнэн бантан. Бантан гэснээс 2 том эрэгтэй дүү нь хоол хийх гэж хөглөж өгнө. Бантан ч биш л дээ. Гол нь та нар энэ үзэгдлээс хэн нэгэнтэй хоол хийж байгаа бол цаадахаасаа давс хийсэн эсэхийг нь лавлах хэрэгтэй, байнга лавлах хэрэгтэй.

Хуриман дээрээ аль болох олон хүн урьж эсрэг талдаа цохилт өгөх хэрэгтэй. Гол цохих хэрэг огт байхгүй.


Аав бас хаяж явсан нь багадаад хийтмэн царайлаад мөнгө төгрөг өгдийн. Нөгөө санаатай охин чинь бас авахгүй ээ тэрий нь. Тэр нь ч зөв болсийн. Баялгийн хараал нтр хүрчүүл тэ бас. Хэцүү шд. Сураасай энэ манай Засгийн газар гэж дээр тэр нусаа хацартаа наадгийн ойролцоо бичих ёстой байсийм шүү. Яг яаж холбох учраа олоогүй ен.